Wat gebeurt er met je optie op de expiratiedag?

Eerst de basis: wat koop je eigenlijk?

• Met een call heb je het recht om aandelen te kopen tegen een vaste prijs, de uitoefenprijs (strike).
• Met een put heb je het recht om aandelen te verkopen tegen de uitoefenprijs.
• Eén optiecontract op een aandeel gaat normaal gesproken over 100 aandelen.
• De prijs van een optie (de premie) staat per aandeel. Staat een optie op €1,50, dan betaal je dus €150 per contract (€1,50 × 100), exclusief kosten.

De koper heeft een recht. Wie een optie schrijft, neemt een verplichting op zich en kan bij toewijzing aandelen moeten leveren of afnemen.

Wanneer expireren opties?

Opties hebben vaste expiratiedagen. De meest gebruikte zijn maandopties, die doorgaans aflopen op de derde vrijdag van de maand. Daarnaast bestaan er weekopties en bij de AEX ook dagopties. De beschikbare expiratiedagen verschillen per product en beurs.

Dit zijn reguliere tijden voor de genoemde contracten. Er bestaan afwijkende producten, verkorte handelsdagen en uitzonderingen. Sommige Amerikaanse opties, waaronder bepaalde ETF-opties, handelen langer. De deadline voor een uitoefenverzoek is bovendien niet hetzelfde als het laatste handelsmoment.

Valt een gebruikelijke expiratiedag op een beursfeestdag, dan kunnen de laatste handelsdag en de expiratieverwerking naar de voorgaande handelsdag verschuiven. De contractuele expiratiedatum hoeft daarbij niet altijd te veranderen. Bekijk ook de beursfeestdagen.

Tijdlijn van een reguliere expiratievrijdag

In de weken waarin Nederland en de Verenigde Staten niet tegelijk op zomer- of wintertijd overgaan, liggen de genoemde Amerikaanse tijden een uur eerder in Nederland. Contractspecifieke en feestdagdeadlines kunnen afwijken. Controleer de deadline voor jouw contract en wacht niet tot het laatste moment.

Optie-expiratiekalender

Onderstaande kalender is een overzicht voor gebruikelijke maandopties, niet voor alle week-, dag- of indexoptievarianten. Controleer altijd de contractgegevens bij je broker.

Maandopties, rest van 2026

Maandopties 2027

Let op bij juni 2027: de Amerikaanse beurzen zijn op vrijdag 18 juni gesloten vanwege Juneteenth. OCC bevestigt dat de expiratieverwerking van de betreffende contracten op donderdag 17 juni plaatsvindt en op de slotkoersen van die dag wordt gebaseerd. Bestaande contracten kunnen hun oorspronkelijke expiratiedatum behouden. Bron: OCC, Juneteenth National Independence Day Processing.

In, at of out of the money: wat gebeurt er?

Wat er op de expiratiedag gebeurt, hangt onder meer af van de intrinsieke waarde, het soort contract en de instructies aan je broker.

• Een call is in the money als de koers van het aandeel boven de uitoefenprijs staat.
• Een put is in the money als de koers onder de uitoefenprijs staat.

Vooral bij Amerikaanse aandelenopties kan een koersbeweging na het sluiten van de reguliere handel nog invloed hebben op de keuze van de houder om uit te oefenen. Ga er bij een geschreven optie dicht bij de strike dus niet zonder meer van uit dat hij zonder verplichting afloopt.

Automatisch uitoefenen: DEGIRO en Interactive Brokers vergeleken

Interactive Brokers: automatische uitoefening en uitzonderingen

Bij Interactive Brokers worden in-the-money-opties bij expiratie doorgaans automatisch uitgeoefend volgens de regels van de betreffende markt en clearinginstelling. Voor Amerikaanse aandelenopties die via OCC worden afgewikkeld, geldt normaal een drempel van $0,01 in the money. Een houder kan tijdig afwijkende instructies indienen, bijvoorbeeld om niet uit te oefenen.

Dit is geen onvoorwaardelijke garantie. IBKR beoordeelt ook het risico van de afwikkeling. Bij onvoldoende margin of andere afwikkelingsrisico's kan de broker bijvoorbeeld een aflopende positie sluiten, een in-the-money-optie niet laten uitoefenen of een resulterende aandelenpositie liquideren.

Wil je zelf een instructie doorgeven, gebruik dan de functie voor optie-uitoefening in je platform. De naam en plaats van deze functie verschillen per IBKR-platform en taalinstelling. In Trader Workstation verwijst IBKR naar het Option Exercise-venster via het Trade-menu.

Voor Euronext-aandelenopties publiceert IBKR een deadline van 17:50 uur Nederlandse tijd.

Sommige producten hebben een eerdere deadline. Controleer ook feestdagafwijkingen en de afwijkende tijdsverschillen rond de klokwisselingen.

Bron: Interactive Brokers, Delivery, Exercise and Corporate Actions.

DEGIRO: aandelenopties zelf uitoefenen

DEGIRO oefent gekochte aandelenopties niet automatisch uit. Als je een in-the-money-aandelenoptie niet tijdig verkoopt en ook geen geldig uitoefenverzoek indient, wordt hij waardeloos uitgeboekt.

Voor AEX-indexopties geldt een andere afwikkeling: die worden bij DEGIRO automatisch in geld afgerekend op de expiratiedag.

Bij DEGIRO zijn US single-stockopties, zoals opties op Amazon of Alphabet (Google), niet beschikbaar. Bij Interactive Brokers kun je deze wel verhandelen, mits je over de vereiste handelspermissies beschikt.

Bronnen: DEGIRO Helpdesk, Hoe kan ik mijn optiecontracten uitoefenen? en DEGIRO, beursopeningstijden en aangeboden markten.

Opties uitoefenen bij DEGIRO: zo werkt het

1. Log in op het platform of in de app en ga naar je Portefeuille.
2. Ga naar de opties en kies Uitoefenbare opties.
3. Kies Uitoefenen bij de optie die je wilt uitoefenen. Je kunt ook een deel van je contracten uitoefenen.
4. Vul het aantal contracten in. DEGIRO rekent automatisch uit om hoeveel aandelen en welk bedrag het gaat.
5. Kies Aanvraag indienen. Je krijgt een bevestiging.

Je verzoeken vind je terug onder Uitoefenbare opties, op het tabblad Verzoeken. Daar kun je een verzoek ook annuleren of het aantal contracten aanpassen, tot de deadline.

De belangrijkste regels bij DEGIRO

• Deadline: vóór 17:40 uur Nederlandse tijd op of vóór de expiratiedag, voor opties op Euronext Amsterdam, Brussel, Parijs en Eurex. Voor Italiaanse aandelenopties ligt de deadline minstens een dag vóór de expiratie. Er zijn ook afwijkende deadlines voor bepaalde fixed-income-opties. Na de deadline kun je een verzoek niet meer wijzigen of annuleren.
• Kosten: €1 afwikkelingskosten per uitgeoefend contract, volgens de helpdesk. Controleer voor je handelt het actuele tarievenoverzicht.
• Genoeg ruimte: op het moment van de deadline moet je genoeg vrije ruimte hebben voor de uitoefening en de resulterende positie. DEGIRO blokkeert die ruimte niet automatisch zodra je het verzoek indient. Bij onvoldoende ruimte kan je verzoek worden afgewezen en krijg je een e-mail. Bij meerdere verzoeken met onvoldoende ruimte oefent DEGIRO eerst de opties uit die het verst in the money zijn. Niet-uitgeoefende aandelenopties worden bij expiratie waardeloos uitgeboekt.
• Eerder uitoefenen: bij opties in Amerikaanse stijl kun je ook vóór de expiratiedag uitoefenen. DEGIRO noemt hiervoor een dagelijkse deadline van 17:40 uur; een verzoek daarna wordt de volgende werkdag verwerkt.
• Let op bij een put: oefen je een put uit zonder de aandelen te bezitten, dan kan een shortpositie ontstaan, als je account en het aandeel dat toestaan.

Wil je geen aandelenpositie door uitoefening, dan kun je de optie vóór het laatste handelsmoment proberen te verkopen. Verkoop is alleen mogelijk als er een uitvoerbare tegenorder is. Houd rekening met de bied-laatspread en kosten.

Bron: DEGIRO Helpdesk, Hoe kan ik mijn optiecontracten uitoefenen?.

Amerikaanse of Europese stijl

Opties verschillen in wanneer je ze mag uitoefenen:

• Amerikaanse stijl: je mag de optie ook vóór de expiratiedag uitoefenen. Nederlandse aandelenopties, zoals de hier besproken standaard ASML-optie, en veel Amerikaanse aandelenopties hebben deze stijl.
• Europese stijl: je mag de optie alleen op de expiratiedag uitoefenen. Standaard AEX-indexopties hebben deze stijl.

De stijl zegt niets over het land of de beurs waarop de optie handelt. Een optie op Euronext Amsterdam kan dus Amerikaanse stijl hebben.

Voor wie een optie heeft geschreven, is dit belangrijk: bij Amerikaanse stijl kun je ook vóór de expiratiedag worden toegewezen.

Welke stijl en contractgrootte een optie heeft, zie je op de site van de beurs. Bij de specificatie van ASML-aandelenopties op Euronext Amsterdam staan Amerikaanse stijl en een contract dat normaal over 100 aandelen gaat.

Let op het woord normaal: na bijvoorbeeld een aandelensplitsing of een bijzonder dividend kan de contractgrootte worden aangepast. Kijk dus altijd in je portefeuille hoeveel aandelen jouw contract vertegenwoordigt.

Wat er in je rekening verandert

Je hebt een call gekocht en oefent hem uit.

Je koopt normaal 100 aandelen per contract tegen de uitoefenprijs. Stel: je hebt één call op ING met uitoefenprijs €20 en ING staat op €22. Bij uitoefening koop je 100 aandelen ING voor €20, samen €2.000, exclusief kosten. Daarvoor moet voldoende geld of toegestane kredietruimte beschikbaar zijn.

Je hebt een put gekocht en oefent hem uit.

Je verkoopt normaal 100 aandelen per contract tegen de uitoefenprijs. Heb je die aandelen, dan worden ze verkocht. Heb je ze niet, dan kan een shortpositie ontstaan als je broker en account dat toestaan.

Je hebt een AEX-indexoptie gekocht.

Bij een standaard AEX-indexoptie worden geen aandelen geleverd. De afwikkeling gebeurt in geld, op basis van de officiële afrekenkoers en €100 per indexpunt:

• Call: het positieve verschil tussen de afrekenkoers en de uitoefenprijs, maal €100. Is dat verschil nul of negatief, dan is de uitbetaling nul.
• Put: het positieve verschil tussen de uitoefenprijs en de afrekenkoers, maal €100. Is dat verschil nul of negatief, dan is de uitbetaling nul.

De afrekenkoers wordt op de expiratiedag berekend als het gemiddelde van de AEX-indexstanden die elke minuut van 15:30 tot en met 16:00 uur worden vastgelegd. Daarom stopt de handel in de aflopende standaard AEX-indexopties om 16:00 uur.

Callvoorbeeld: je hebt een call met uitoefenprijs 890 en de afrekenkoers is 900. De uitbetaling is 10 × €100 = €1.000 per contract.

Putvoorbeeld: je hebt een put met uitoefenprijs 900 en de afrekenkoers is 890. Ook dan is de uitbetaling 10 × €100 = €1.000 per contract.

Uitbetaling is niet hetzelfde als winst. Trek voor het resultaat op je gekochte optie de betaalde premie en kosten van de uitbetaling af. Wie de betreffende optie heeft geschreven, moet de afrekening juist betalen.

Bron: Euronext, specificatie standaard AEX-indexopties.

Je hebt een aandelenoptie geschreven en wordt toegewezen.

Bij een geschreven call moet je normaal 100 aandelen per contract leveren tegen de uitoefenprijs. Bij een geschreven put moet je ze afnemen. Bij Amerikaanse stijl kan dat ook vóór de expiratiedag gebeuren.

Wat als je niet genoeg geld of aandelen hebt?

Wil je een call uitoefenen of word je toegewezen op een geschreven put, dan moet er voldoende geld of toegestane financieringsruimte zijn om de aandelen af te nemen. Voor levering bij een call of uitoefening van een put moet je de aandelen hebben, of moet een eventuele shortpositie zijn toegestaan.

Wat er bij onvoldoende ruimte gebeurt, verschilt per broker en situatie. DEGIRO kan een uitoefenverzoek afwijzen. IBKR kan vooraf posities sluiten of een gekochte in-the-money-optie niet laten uitoefenen. Ook kan een broker resulterende posities liquideren. Vertrouw er niet op dat je broker het op een voor jou gunstige manier oplost: je kunt waarde verliezen of met kosten en tekorten te maken krijgen.

Wat je vóór de expiratiedag regelt

1. Controleer je contract en brokerregels. Let op de expiratiedag, contractgrootte, stijl, afwikkeling en eventuele automatische uitoefening.
2. Bepaal of je de aandelen wilt hebben of leveren. Wil je de positie sluiten, verkoop dan je gekochte optie of koop je geschreven optie terug vóór het laatste handelsmoment, als uitvoering mogelijk is.
3. Controleer je ruimte. Bij een standaard call gaat het voor de aankoop van aandelen om uitoefenprijs × 100 × aantal contracten, plus kosten. Aangepaste contracten kunnen een andere omvang hebben.
4. Let op de tijd. Handelsuren, brokerdeadlines en feestdagafwijkingen zijn niet hetzelfde. Wacht niet tot de laatste minuten. Met een limietorder stel je een prijsgrens, maar uitvoering is niet gegarandeerd.
5. Begrijp doorrollen. Doorrollen betekent dat je de huidige optie sluit en een nieuwe met een latere expiratie opent. Dat kan extra premie, kosten en nieuwe risico's opleveren.

Veelgestelde vragen