Een bedrijf dat jarenlang privaat heeft geopereerd besluit de stap naar de beurs te zetten. Medewerkers, oprichters en vroege investeerders kunnen hun aandelen verhandelen. Het grote publiek kan voor het eerst mede-eigenaar worden. Dat moment heet een IPO.
Een recent voorbeeld is de beursgang van SpaceX op de Nasdaq in juni 2026, een van de grootste ooit. Ook particuliere beleggers in Nederland konden zich via een aantal brokers inschrijven.
Na het lezen weet je:
- •Wat een IPO is en wat de betekenis van een beursgang is
- •Waarom bedrijven vroeger eerder naar de beurs gingen dan nu
- •Hoe het IPO-proces stap voor stap werkt
- •Hoe je als particuliere belegger inschrijft op een IPO
- •Wat de risico's zijn van beleggen in een beursgang
Wat is een IPO: de betekenis uitgelegd
Een IPO staat voor Initial Public Offering. In het Nederlands noemen we dat een beursgang of beursintroductie. Het is het moment waarop een privaat bedrijf voor het eerst aandelen aanbiedt aan het grote publiek op een effectenbeurs, zoals de Nasdaq of Euronext Amsterdam.
Voordat een bedrijf naar de beurs gaat, zijn er wel investeerders, maar die zijn privaat: vrienden, familie, durfkapitalisten en angel investors. Na de IPO kan het brede publiek mede-eigenaar worden door aandelen te kopen. Vanaf de eerste handelsdag zijn die aandelen verhandelbaar op de beurs, net als aandelen van elk ander beursgenoteerd bedrijf.
Waarom gaan bedrijven naar de beurs?
Kapitaal ophalen
Het belangrijkste doel van een beursgang is kapitaal ophalen. Via een IPO kan een bedrijf in één keer honderden miljoenen of zelfs miljarden ophalen bij duizenden beleggers tegelijk. Dat geld wordt gebruikt voor groei, overnames, schulden aflossen of onderzoek en ontwikkeling.
Reputatie en geloofwaardigheid
Beursgenoteerde bedrijven moeten voldoen aan strenge eisen van toezichthouders zoals de AFM in Nederland of de SEC in de VS. Ze moeten kwartaalcijfers publiceren en financiële verslagen openbaar maken. Dat geeft beleggers en klanten meer vertrouwen.
Waarom bedrijven later naar de beurs gaan dan vroeger
Vroeger was een beursgang de enige manier om als bedrijf echt groot kapitaal op te halen. Bedrijven gingen relatief jong naar de beurs, want ze hadden het geld nodig.
Dat is veranderd. Tegenwoordig hebben grote bedrijven toegang tot enorme hoeveelheden privaat kapitaal: durfkapitalisten, private equity fondsen en sovereign wealth funds steken honderden miljoenen in bedrijven die nog niet beursgenoteerd zijn. Daardoor hoeven bedrijven minder snel naar de beurs.
Het aantal beursgenoteerde bedrijven in de VS is sinds eind jaren negentig ongeveer gehalveerd, terwijl de economie sindsdien veel groter is geworden.
Bedrijven als Uber, Airbnb en SpaceX bleven jarenlang privaat terwijl ze al tientallen tot honderden miljarden waard waren. Wanneer ze uiteindelijk toch naar de beurs gaan, zijn ze doorgaans veel volwassener en groter dan bedrijven die een generatie geleden een IPO deden.
Hoe werkt een beursgang? Het IPO-proces uitgelegd
Van de beslissing tot de eerste handelsdag duurt een beursgang gemiddeld 6 tot 12 maanden. Dit zijn de stappen:
Voorbereiding
Het bedrijf schakelt investeringsbanken in, ook wel underwriters of bookrunners genoemd. Die begeleiden het hele proces en adviseren over de waardering en het aantal uit te geven aandelen.
Prospectus opstellen
Het bedrijf stelt een prospectus op: een uitgebreid document met alle informatie over het bedrijf, de financiële situatie, risicofactoren en toekomstplannen. In Nederland beoordeelt de AFM of het prospectus aan de vereisten voldoet. In de VS doet de SEC dat. Als belegger kun je het prospectus lezen voordat je besluit in te schrijven.
Roadshow
Het bedrijf presenteert zich aan grote institutionele beleggers: pensioenfondsen, vermogensbeheerders en banken. Doel is interesse wekken en een indicatie te krijgen van de vraag naar de aandelen.
Prijsbepaling
Op basis van de roadshow stellen de underwriters een introductieprijs vast.
Inschrijvingsperiode
Beleggers kunnen inschrijven op aandelen vóór de notering. De vraag kan groter zijn dan het aanbod, waardoor de IPO overtekend is. In dat geval krijg je minder aandelen dan gevraagd of helemaal geen.
Eerste handelsdag
De aandelen worden genoteerd op de beurs en de handel begint. De openingskoers kan flink afwijken van de introductieprijs, afhankelijk van de vraag op dat moment.
IPO-prijs vs. marktprijs: wat is het verschil?
De IPO-prijs is de prijs die beleggers betalen die inschrijven vóór de notering. Die prijs wordt vastgesteld door het bedrijf en de underwriters.
De marktprijs is de prijs waartegen het aandeel verhandeld wordt zodra de beurs opent op de eerste handelsdag. Die wordt bepaald door vraag en aanbod.
Bij populaire IPO's is de marktprijs op de eerste handelsdag vaak hoger dan de introductieprijs. Maar dat is geen garantie, er zijn ook IPO's waarbij de koers op de eerste dag daalt.
Risico's van beleggen in een IPO
IPO's trekken veel aandacht en hype. Dat is precies de reden om voorzichtig te zijn.
Hoge waardering: Bij grote beursgangen is de introductieprijs soms al aan de hoge kant. De markt prijst toekomstige groei in die niet altijd uitkomt. Hoe hoger de waardering ten opzichte van de omzet en winst, hoe meer de koers afhangt van verwachtingen die nog moeten uitkomen.
Volatiliteit: Nieuwe aandelen zijn doorgaans volatieler dan gevestigde bedrijven. De koers kan op de eerste handelsdag flink bewegen.
Geen toewijzing gegarandeerd: Als een IPO overtekend is, krijg je mogelijk minder aandelen dan gevraagd of helemaal geen.
Lock-up periodes: Insiders zoals oprichters en vroege investeerders mogen hun aandelen doorgaans niet direct verkopen na de beursgang. Er geldt een lock-up periode, vaak 90 tot 180 dagen. Zodra die afloopt, kan er extra verkoopdruk ontstaan op de koers.
De IPO kan niet doorgaan: Een beursgang kan tot het laatste moment worden uitgesteld of afgeblazen door marktomstandigheden of andere factoren. Inschrijven betekent niet dat de IPO zeker doorgaat.
Weinig historische data: Een nieuw beursgenoteerd bedrijf heeft geen publiek trackrecord van kwartaalcijfers en aandelenkoersen. Dat maakt de waardebepaling moeilijker dan bij gevestigde bedrijven.
Hoe schrijf je in op een IPO via je broker?
Niet elke beursgang staat open voor particuliere beleggers. Het bedrijf en de begeleidende banken bepalen welk deel van de aandelen naar particulieren gaat. Als een broker meedoet, zie je dat meestal als melding of aanbod in je app. Je geeft dan aan voor welk bedrag je wilt inschrijven, vóór een deadline. Is er meer vraag dan aanbod, dan krijg je een deel of niets toegewezen. Bij de SpaceX-beursgang in juni 2026 konden Nederlandse beleggers bijvoorbeeld via DEGIRO inschrijven. Krijg je niets toegewezen, dan kun je het aandeel na de notering gewoon kopen via elke broker die die beurs aanbiedt.
Eerste handelsdag: Bij Amerikaanse beursgangen begint de handel doorgaans niet om 15:30 CEST maar pas in de vroege avond, vaak tussen 18:00 en 20:00 CEST. Als je aandelen krijgt toegewezen, worden die geboekt op de eerste handelsdag.
IPO, aandelenemissie of claimemissie: wat is het verschil?
Bij een IPO komt een bedrijf voor het eerst naar de beurs. Een bedrijf dat al beursgenoteerd is, kan later extra aandelen uitgeven om geld op te halen: een aandelenemissie. Krijgen bestaande aandeelhouders daarbij voorrang via claimrechten, dan heet het een claimemissie.
Komende beursgang: Anthropic
Een van de meest gevolgde komende beursgangen is die van Anthropic. Lees wat er bekend is over de datum, de waardering en of je kunt meedoen.
Veelgestelde vragen over IPO's
Samengevat: wat is een IPO?
Een IPO is de eerste keer dat een bedrijf aandelen aanbiedt aan het grote publiek. Bedrijven gaan naar de beurs om kapitaal op te halen en reputatie te versterken. Als belegger kun je inschrijven vóór de notering of aandelen kopen zodra ze op de beurs verhandeld worden.
Houd rekening met:
- Toewijzing bij inschrijving is niet gegarandeerd
- De marktprijs op de eerste handelsdag kan afwijken van de introductieprijs
- IPO's zijn doorgaans volatieler dan gevestigde aandelen
- Veel beleggers leggen alleen geld in dat ze volledig kunnen missen
Meer lezen?
Klaar om te beginnen met beleggen?
Vergelijk brokers en vind de ETF die bij jou past.